تبلیغات

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِیِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی كُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً

خدمات وبلاگ نویسان جوان

تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی مهندسی کشاورزی دانشگاه پیام نور واحد قشم - كشاورزی پایدار تولید با كیفیت , نگاه به آینده
مهندسی کشاورزی دانشگاه پیام نور واحد قشم
حفاظت از محیط زیست برای داشتن محیطی سالم
با کلیک روی ستاره یک امتیاز به این مطب بده
پنجشنبه 24 دی 1388

كشاورزی پایدار تولید با كیفیت , نگاه به آینده

پنجشنبه 24 دی 1388

نوع مطلب :مهندسی کشاورزی، 

 




كشاورزی پایدار به معنای استفاده از علوم بیولوژی، بالاترین میزان و مناسب ترین روش تولید در كشاورزی است. در حالی كه در كشاورزی تجاری برای نیل به اهداف تولید كوتاه مدت از نهاده های كشاورزی به طور بی رویه استفاده می شود. این نهاده ها شامل كود، سم، زمین، آب و... است كه استفاده های بی رویه از هر كدام ناهنجاری هایی را به دنبال دارد. در حالی كه وزارت جهاد كشاورزی عزم جدی برای تولید ارگانیك و كاربرد حداقل سم و كود شیمیایی را در محصولات كشاورزی دارد، اما آیا روند موجود در استفاده بیش از حد ظرفیت اراضی در كشت های دوم و 4/7 میلیارد متر مكعب بیلان منفی از 44 میلیارد متر مكعب آب در بخش زراعت و به عبارتی 19 درصد بیلان منفی حاكی از رویكرد بخش كشاورزی به توسعه پایدار است؟ به راستی وزارت جهاد كشاورزی می تواند در یك نقد درون سازمانی برآورد كند كه مسیر گذر از كشاورزی تجاری به كشاورزی پایدار تاكنون به چه میزان طی شده است؟
    با افزایش روزافزون جمعیت و نیازهای فراوان آن از جمله غذا، كشاورزی به روش های ابتدایی و سنتی با بازدهی كم، دیگر جوابگوی این نیازها نیست. در طی سال های گذشته با قطع درختان جنگلی و از بین بردن مراتع، سطح زیركشت افزایش یافت و با استفاده از تكنولوژی های صنعتی و روش های نوین كشاورزی تا حدودی توانسته بر این نیازها غلبه كند. به كارگیری روش های شیمیایی و مكانیكی هر چند توانست كشاورزی را رونق دهد، ولی جاذبه های منافع كوتاه مدت كشاورزی تجاری به سیستم حساس و آسیب پذیر خاك، این اجازه را نداد كه بگوید: چه مدت می توان از این روش كشاورزی استفاده كرد.
    در كشاورزی تجاری با استفاده بی رویه و نامتعادل از كودها و سموم كه تخریب خاك و از بین رفتن موجودات خاكزی را در پی داشت، توان تولید و حاصلخیزی خاك كاهش یافت و نتیجه این روش كشاورزی، پایین آمدن كیفیت محصولات بود.
    در اواخر دهه 60 میلادی با پیدا شدن سموم در زنجیره های غذایی و تجمع عناصر در خاك و آب های زیرزمینی، به تبع آن بروز بیماری های مختلف در انسان، آگاهی مردم از اثرات استفاده از این مواد شیمیایی در كشاورزی افزایش یافت. در دهه ی 70 میلادی قیمت نفت افزایش یافت و به دنبال آن بهای نهاده های اصلی كشاورزی زیاد شد. این امر بیشتر سبب شد كه مردم به فكر فرو روند و احساس كنند كه منابع طبیعی زمین محدود و جایگزین كردن آنها كاری بس دشوار است.
    در سال های اخیر برای نیل به حفظ حیات طبیعی، تنوع زیستی، پایداری منابع خاك و آب و حفظ محیط زیست، به كشاورزی از دیدگاه پایدار و ارگانیك نگاه شده است. كشاورزی پایدار برای حصول تولید در دراز مدت و سازگار با محیط، بر نهاده های كم انرژی و مقادیر كم مواد شیمیایی متكی است و در آن اثرات متقابل و فرایندهای اكولوژیكی ضروری می باشد كه نتیجه آن تولید محصول و غذای سالم تر برای انسان است.
    تفاوت كشاورزی پایدار با كشاورزی تجاری كه به صورت فشرده از نهاده های كشاورزی استفاده می كنند، در این است كه در كشاورزی پایدار بر ثبات عملكرد در طولانی مدت با حداقل تاثیر بر محیط تاكید می شود، در حالی كه كشاورزی تجاری بر اهداف كوتاه مدت و حداكثر عملكرد متكی است. باید به این نكته توجه كرد كه كشاورزی پایدار به معنی بازگشت به گذشته نیست، چرا كه با استفاده از علوم جدید بیولوژی به بالاترین میزان و مناسب ترین روش تولید در كشاورزی رسید. گر چه در بیشتر جوامع با قدرت و نفوذ سیاسی شركت های تولیدكننده مواد شیمیایی و نفی اثرات ناهنجار استفاده از آنها در كشاورزی، در توسعه كشاورزی پایدار خللی ایجاد كرده است، ولی با پیگیری جوامع علمی و مردم در سیاست دولت ها تغییر روشی مشاهده شده كه كنترل و حذف مصرف برخی از این مواد شیمیایی را در پی داشته است.
    به علت ناهنجاری های به وجود آمده در سیستم كشاورزی تجاری و صنعتی، جنبش كشاورزی پایدار مبتنی بر اكولوژی زنده خاك شكل گرفته است و حركت های جهانی نشان می دهد كه این جنبش در حال گسترش می باشد و این تغییرات در كشورهای توسعه یافته بیشتر مشاهده می گردد.
    در كشاورزی پایدار دو اصل كلیدی وجود دارد كه در آن استفاده از مواد شیمیایی بخصوص آفت كش ها و كودها باید به حداقل برسد و به مزرعه به صورت جامع نگریسته شود.
    در حالت كلی یكی از منابع تولید محصولات كشاورزی خاك است و اكوسیستم خاك به طور طبیعی در جهت به حداقل رساندن حالت بی نظمی و جلوگیری از تغییرات شدید بلندمدت عمل می كند و نتیجه ی آن حفظ ثبات درون زیستگاه است. بنابراین حفظ تعادل اكوسیستم خاك مستلزم مدیریت عواملی است كه در جهت حمایت و تقویت جامعه زیستی خاك به كار رود.
    امروزه رویكرد جهانی به كشاورزی مبتنی بر ساختارهای زنده خاك است. در این نوع كشاورزی به كار بردن فرآورده های بیولوژیك كه با طبیعت اكوسیستم خاك هماهنگ است، در اولویت قرار دارد و خاك به عنوان یك اكوسیستم پویا و فعال در نظر گرفته می شود كه مواد و انرژی در آن جریان دارد و موجودات خاكزی و گیاهان از اجرای اصلی آن محسوب می شوند. این موجودات خاكزی از عوامل اصلی تنظیم كننده زنجیره های غذایی و چرخه های حیاتی روابط مفید بین اجرای آن می باشند. دانشمندان علوم گیاهی و كشاورزی توجه خود را بیشتر به خطرات مصرف بیش از حد كودها و آفت كش های شیمیایی و مسایل حفاظت خاك و آب و حفاظت از محیط زیست صرف كرده اند و به طور كلی باید گفت: كشاورزی پایدار باید از نظر اكولوژیكی مناسب، از نظر اقتصادی توجیه پذیر و از نظر اجتماعی مطلوب باشد. كشاورزی پایدار از اهدافی است كه باید هر چه سریعتر به آن دست یافت و با استمرار آن نیاز به مواد شیمیایی گران و مخرب را كمتر كرد و با حفاظت از محیط زیست، موجودات و سلامتی جوامع زیستی از طریق برنامه ریزی دقیق، كشاورزی پایدار را حاصل نمود تا نسل های آینده بتوانند از شرایط مناسب محیطی برخوردار شوند و از نعمت های آن بهره جویند.

 

نویسنده: وحید بختیاری جعفری كارشناس ارشد كشاورزی، خاك شناسی






تبلیغات پیامکی