تبلیغات

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِیِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی كُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً

خدمات وبلاگ نویسان جوان

تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی مهندسی کشاورزی دانشگاه پیام نور واحد قشم - مدیریت و تشکیلات حاکم درجنگلداری ازگذشته تاکنون
مهندسی کشاورزی دانشگاه پیام نور واحد قشم
حفاظت از محیط زیست برای داشتن محیطی سالم
با کلیک روی ستاره یک امتیاز به این مطب بده
سه شنبه 17 آذر 1388

مدیریت و تشکیلات حاکم درجنگلداری ازگذشته تاکنون

سه شنبه 17 آذر 1388

چکیده:

همانطورکه مشهوداست همواره سطح جنگل ها درسراسرجهان دستخوش تغییرات ودگرگونی است ومتاسفانه درسالهای اخیرسطح جنگل هاروندی نزولی راطی می نماید بنابراین نیازبه مدیریت وداشتن تشکیلات سازمان یافته دراین بخش  به خوبی  واضح ومبرهن میباشد. مدیریت جنگل هافعالیتی است منظم درجهت تحقق هدفهای معینی که ازطریق ایجادروابط میان منابع موجود، انجام دادن کاربامشارکت افرادوشرکت فعال درتصمیم گیری صورت میگیرد. تاثیراتی که جنگل هابرروی محیط زیست میگذارندغیرقابل انکاراست بنابراین نیازبه برنامه های دقیقی برای محافظت وبهره برداری معقول دارد. مدیریت جنگل هابایدبه نحوی باشدکه هم بتواندپاسخگوی نیازحفاظتی جنگل هاوهم ارزشهای اقتصادی ومنافعی که درقبال محافظت میتوان استحصال کردباشد. سازمان جنگل هاومراتع درایران دارای اجزای متفاوتی است که همگی زیرنظرمدیرموسسه به فعالیت می پردازند.یک اصل اساسی که مدیربایددرنظرگیرداینست که جنگل هامتعلق به عموم مردم است وازسرمایه های ملی به شمارمیرودوحفظ وحراست ازآن تحت هرشرایطی بایدبه نحواحسن صورت پذیرد. اهدافی که مدیران دراین بخش دنبال میکنندمتفاوت می باشداماهمگی توسعه پایداررابه عنوان جزءلاینفک دربرنامه خودقرارمی دهند. دراین مقاله به فوایدجنگلهاوتاثیرآن برروی جوامع ونیازبه مدیریت آنها،تکنولوژی های به هنگام درخدمت علم مدیریت،علم مدیریت درخدمت توسعه پایدار،اجزاء سازمان جنگل هاومراتع درکشورایران،چالشهای مدیریتی درایران و راهکارهایی جهت مقابله باآن ، اهداف وسیاست های سازمان دراین راستا  پرداخته شده است.

 

مقدمه:

 در شرایط کنونی ما در جهانی زندگی می کنیم که در حال تغییر دائمی است . بخش جنگلداری هم همانند سایر بخش ها از روند تغییرات مستثنی نیست . بطوریکه در سالهای اخیر بخش جنگلداری با مسائل جدیدی روبرو شده است و باید مسائل و نیازهای اجتماعی وسیع تری را در رابطه با حفاظت و بهره برداری از جنگلها و تأمین نیازهای مختلف مورد توجه قرار دهد.جنگلهاازمهم ترین ذخیره گاههای زیست کره هستند بنابراین نیازبه حفاظت وداشتن یک میریت کارامد،صحیح ومفیددرتمامی بخش های آن ضروری است.هدف سازمان ازایجادتشکیلات  تقسیم کاروتعیین شرح وظایف افرادیک موسسه است تاازدوباره کاری ،بی برنامه ای،سردرگمی،درنهایت تولیدهزینه زیادجلوگیری وازاصطکاک  دردرون یک تشکیلات وازسویی دوباره کاری ،برخوردهای نامطلوب وهزینه مضاعف میان  سازمانهاجلوگیری کند.سازماندهی خوب درهمه تشکیلات  بسیارمهم است. بخصوص اگرتشکیلات بامنابع تمام

شدنی مانند نفت وگازیامنابع طبیعی قابل احیاء که ارزش حیاتی برای جامعه دارد،سروکارداشته باشد.منابع طبیعی قابل احیااگرمعقولانه بهره برداری شوندچون دائمی وقابل احیااست میتواندحتی ازدیدگاه اقتصادکلاسیک وارزش مادی درازمدت وحتی تاابدپشتوانه خوبی برای ملت هاباشد. وقت آن رسیده که مسوولان کشورماهم تمامی توجه خودرافقط به تولیدچوب جنگلهاومصرف آنها معطوف ندارندوبازمان پیش روند.به همین دلیل ،علاوه برضرورت دگراندیشی دردیگاه مسوولان ، بایدتشکیلات مدرن ومناسب باقرن 21دررابطه باحفاظت،احیا،بهره برداری، توسعه منابع طبیعی قابل احیادرایران سازماندهی شود. ازاینروست که داشتن مدیران لایق وکارامددرزمینه جنگلهاکمک شایانی به بهبودوضعیت جنگلهاخواهدنمود. ضمن اینکه هدف مدیران جنگلهابایدازآغازفعالیت روشن باشد. برای آنکه فعالیت سازمان وکنش اعضای آن درجهت اهداف آن باشد،سرپرستی،نظارت،هماهنگی وهدایت لازم می باشدکه بایدمدیران سازمان آن راانجام دهند.مدیریت  جنگلهافعالیتی است  منظم درجهت تحقق هدفهای معینی که ازطریق ایجادروابط میان منابع موجود، انجام دادن کاربامشارکت افرادوشرکت  فعال درتصمیم گیری صورت میگیرد.عملکردمدیرعبارتست از: میزان کارایی واثربخشی آن درتحقق اهداف سازمان.باتوجه به توضیحات  مذکورمیتوان چنین استحصال  نمودکه اداره کردن شامل پیش بینی،تنظیم برنامه سازمان، هماهنگ کردن ونظارت  میباشدکه بایدبارعایت اصول مدیریت طبق مراحلی که  درادامه عنوان خواهدشد ، به اجرادرآید. برای مامشهوداست که سالانه سطح وسیعی ازجنگلهای کشورمورد دستبردپیمانکاران، قاچاقچیان، روستاییان قرارگرفته وازبین می رود. دراثربهره برداری بی رویه، بسیاری ازگیاهان وجانوران درحال نابودی هستنووتعدادکثیری ازآنهاهم  نابودشده اند.برای حفظ تنوع زیستی واحیای جامعه گیاهی وجانوری نیازمبرم به مدیرانی  لایق وشایسته است که هدف مدیر بایداحیا، حفاظت وتوسعه  سطح جنگل وفضاهای سبزمملکت وبرنامه ریزی طرح بهره برداری برمبنای توسعه پایدارباشدبدین مفهوم که: علم مدیریت بایددرخدمت توسعه پایدار1باشد.

 

 

 

برای اینکه به ضرورت مدیریت ودارابودن تشکیلات مناسب درجنگلداری بپردازیم ابتدابایدازاثرات زیست محیطی جنگلها(فوایدآن)آگاهی یابیم که بطوراجمالی به شماری اندک امابااهمیت ازآنهاشاره می نمایم.

 

 

 

فواید زیست محیطی جنگل ها:

1)حفاظت ازخاک وجلوگیری ازفرسایش وبیابان زایی

2)جلوگیری ازبروزسیل وخطرات ناشی ازآن

3)کاهش سرعت بادکه بستگی به ارتفاع درختان ونوع آنهادارد.

4)کاهش آلودگی صوتی

5)پالایش هواازطریق کاهش گردوغبار

6)حفظ حیات وحش منطقه

7)اثرات کمی وکیفی برروی آب منطقه

8)جلوگیری ازریزش سنگ وبهمن

9)ایجادزیبایی بصری درمنطقه

10)تنوع ژنتیکی بالای گونه های گیاهی وجانوری

مواردمذکورتنهابخش کوچکی است ازفوایدی است که جنگل برروی محیط زیست دارد.حال چنین اکوسیستم ارزشمندی برای اینکه پایدارباشدواحتیاجات بشری راتامین نمایدنیازبه داشتن مدیریتی بهنگام وبرخورداری ازتشکیلاتی مناسب خواهدداشت.

 

 

مدیریت جنگلها (Forest  management)

جنگل هاازمنابع تجدیدپذیرهستند. درتعریف عام جنگل ازیک گروه رستنی که بامحیط خوددرتعادل بسر می برندتشکیل شده است.دراصطلاح جنگل شناسی ، جنگل عبارتست ازاجتماعی ازگیاهان که اکثراافرادآن رادرخت تشکیل می دهد.همواره این درختان ،درختچه ها، بوته ها،پوشش علفی زنده،پوشش مرده،حیوانات مضریامفیدتحت تاثیرعوامل زنده2 وغیرزنده3 محیط قرارمی گیرند.حدود30%ازخشکیهای جهان زیرپوشش جنگلها قرارداردکه مساحتی درحدود4میلیاردهکتارراشامل میشودکه به علت بهره برداری های بی رویه وفقدان مدیریت وتشکیلات سازمان یافته کارآمددرحال کاهش میباشد.مساحت کل بیوم های خشکی وآبی 510میلیون کیلومترمربع است که149میلیون کیلومترمربع مربوط به بیوم های خشکی  می باشدو2/361میلیون کیلومترمربع مربوط به بیوم های آبی است.درحال حاضربیوم جنگل بامساحتی حدود44میلیون کیلومترمربع درجهان بالاترین سطح بیوم خشکی رابه خوداختصاص داده است وبیابانهادرردیف دوم قراردارند.بسی مایه تاسف است که بیابانهاروبه گسترش می باشندواین نشان ازفقدان مدیریت به هنگام است ومنوط به داشتن تشکیلاتی بامدیریت سازمان یافته است.بااین اوصاف نسل آتی شاهدنزول سطح جنگل هاخواهندبود.بیوم جنگل بطورعمده دردوبخش بسیارمشهوداست1) بخش کوهستانی نیمکره شمالی2) بخش استوایی.

مدیریت جنگل درکشورهای مختلف، متاثرازفرهنگ وسیاست های اقتصادی جامعه است. عامل مهمی که تعیین کننده افزایش یاکاهش سطح جنگل هاست پشتوانه های مالی وخودکفایی اقتصادی تاثیربه سزایی درافزایش یاکاهش سطح جنگل هادرمناطق مختلف دارد. پس ازاین عامل میزان آگاهی مردمی وآموزش هایی که به مردم داده میشودتاحدبسیارزیادی مدیریت راتسهیل نموده وبه ایجادرویکردی اساسی برای صیانت وحمایت ازجنگل ها کمک می کند.

متاسفانه درکشورهای جهان سوم کمترشاهدچنین رویه ای هستیم. بطوریکه سطح جنگل هادراین دسته هرروزدچارنقصان بیشتری میگردد.

نمودارفوق نشان دهنده تغییرات سطح درطول تاریخ رادرشمال ایران نشان میدهد،طبق این نمودارتغییرات سطح درجنگلهای شمال ایران پربازه است.این خودنشانگراینست که بایدبه داشتن مدیریت وتشکیلاتی مناسب بیاندیشیم.

کشورهای پیشرفته برای بقاء وتوسعه جنگلهای خودکه درحقیقت زمینه توسعه اقتصادی است بابرنامه ریزی های درازمدت ،نیازبه چوب راتاحدمطلوبی  رفع نموده اندوهم اکنون نیزباجنگل کاری درسطوح وسیع نسبت به توسعه جنگلهااقدام می نمایند.امروزه بهره برداری پایدارازجنگلهاازاهداف مهم استفاده ازمنابع جنگلی ومرتعی می باشد. هدف ازبهره برداری بهینه، تنظیم  استفاده وبهره برداری،مراقبت واصلاح جنگل است.بطوریکه استفاده مداوم بعدی رافراهم سازد.این راهکارهاشامل اقدامات بازدارنده،اصلاحی واحیایی درموردجنگل ها می باشد.

 

 

 

پس ازکنفرانس جهانی محیط زیست سال1972دراستوکهلم،کنفرانس زمین درسال1992نقطه عطفی برای مسایل زیست محیطی بودکه کشورهارادعوت به یک بازنگری اساسی درزمینه محیط زیست ومنابع طبیعی نمود. پس ازآن بودکه مدیریت جنگلهاومنابع طبیعی ازجایگاه ویژه ای برخوردارگردید. درزمینه مدیریت میتوان ازNGOهاوسازمان هاوتشکلات غیردولتی نیزبهره بردوآنهارادرامرتصمیم گیری سهیم دانست. برای رسیدن به این هدف آنها می بایست آموزش های کافی راهمگام باسایردروس درمقاطع مختلف تحصیلی دیده باشندتابتوانندبه صورت گروهی دراین زمینه به فعالیت بپردازندحتی میتوان ازشرکت فعال قبایل وروستاییان دراین زمینه بهره جست. یک مدیرکارامدبایدازدومحورعلم وتکنولوژی درزمینه پیشبرداهداف خودبطورهمزمان درسطوح مختلف تصمیم گیری استفاده نماید.استفاده پایاپای ازعلم وتکنولوژی بسیارحائزاهمیت است. زیرایک مدیردرزمینه جنگل هابایدقبل ازهرچیزعلم کافی راجع به تمامی خصایص وویژگیهای جنگل داشته باشدتابابکارگیری ازتکنولوژی درزمینه گسترش، حفظ، احیاء جنگل هاگام برداردکه این دوجزءجدایی ناپذیرندوبرای اعمال مدیریت صحیح این دوجزءلاینفک به شمارمی روند. البته بایدیادآورشدکه منظورازتکنولوژی آن دسته فناوریهاییست که سازگاربامحیط زیست باشدچون مدیریت بایدبه گونه ای باشدکه درراستای اهداف محیط زیست گام برداردومکانیسمی مخرب علیه محیط زیست بشمارنرودوباهمکاری درسطح انستیتوها وتبادل کارشناس صورت پذیرد .

                                              






تبلیغات پیامکی